O mnie

Zajmuję się literaturą chińską okresu przedcesarskiego, szczególnie tekstami epoki pre-Qin, czytanymi w ich możliwie najwcześniejszym kontekście. Oznacza to dla mnie przede wszystkim lekturę tekstów w otoczeniu innych świadectw pochodzących z tego samego okresu, a nie przez późniejsze, wtórnie narzucone kategorie interpretacyjne.

Moja formacja naukowa wyrasta z warszawskiej szkoły sinologicznej. Jestem uczennicą prof. Zbigniewa Słupskiego oraz prof. Lidii Kasarełło. Doktorat uzyskałam w Warszawie na podstawie rozprawy zatytułowanej Obraz moralności w Analektach Konfucjusza – wzór osobowy junzi w relacji ren. Już w tej pracy centralne miejsce zajmowały zagadnienia, które pozostają dla mnie ważne do dziś: klasyczny tekst chiński, jego język, kontekst, struktura pojęciowa oraz problem przekładu kategorii chińskich na język polskiego opisu naukowego.

W pracy badawczej przykładam szczególną wagę do perspektywy emicznej. Interesuje mnie sposób, w jaki teksty chińskie organizują własny świat pojęć, wartości i odniesień, a także warunki historyczne, językowe, społeczne i kulturowe, w których kształtowała się cywilizacja chińska. Dlatego klasyczne teksty chińskie traktuję nie jako zbiór oderwanych sentencji, lecz jako część złożonej tradycji tekstualnej, rytualnej i komentatorskiej.

Szczególną uwagę zwracam na problem niebezpośredniej przekładalności chińskich koncepcji na filozoficzne pojęcia Zachodu. Pojęcia takie jak dao, li, ren, yi, xin, cheng czy junzi nie są prostymi odpowiednikami zachodnich kategorii filozoficznych, etycznych lub religijnych. Ich znaczenie ujawnia się dopiero w sieci relacji tekstowych, praktyk społecznych, struktur rytualnych i sposobów myślenia właściwych tradycji chińskiej.

Z tego powodu ostrożnie posługuję się określeniem „filozofia chińska”. Traktuję je raczej jako konwencjonalny termin akademicki niż jako neutralny opis samego przedmiotu badań. Chińska tradycja intelektualna, zwłaszcza w okresie przedcesarskim, nie wytworzyła tekstów podporządkowanych zachodniej logice filozoficznej wywodzącej się z tradycji grecko-europejskiej. Jej sposób argumentacji, język, forma tekstu oraz relacja między poznaniem, praktyką, rytuałem i porządkiem społecznym rozwijały się według odmiennych zasad.

Moja praca polega więc na możliwie uważnym czytaniu tekstów chińskich w ich własnych warunkach znaczenia — z uwzględnieniem języka, kontekstu, komentarza, historii transmisji oraz kulturowej specyfiki pojęć, które łatwo utracić, jeśli zostaną zbyt szybko przełożone na zachodnie kategorie interpretacyjne.

Gdy na chwilę odrywam się od chińskich tekstów i nauczania studentów — które kocham — oraz od pracy administracyjnej, którą kocham nieco mniej, najchętniej wracam do trzech innych fascynacji: architektury islamu, futbolu i kotów.

Fotografie wykorzystane na stronie pochodzą z mojego prywatnego archiwum tajwańskiego.